Szkoła Medyczna Info Higiena w łóżku

Zobacz także...

 

Higiena w łóżku

Do podstawowych czynności higienicznych w łóżku potrzebna jest miska z ciepłą wodą, szczoteczka i pasta do zębów, żel, pianka lub mleczko do mycia, talk, krem pielęgnacyjny. Jeżeli u pacjenta występuje nietrzymanie moczu lub stolca, dobrze jest zabezpieczyć łóżko na czas mycia podkładem z folią. Nie ma znaczenia czy toaletę wykonujemy w łóżku czy w łazience, kolejność czynności higienicznych i zasady postępowania są takie same. Toaletę w łóżku powinno się wykonywać tylko w sytuacji wyjątkowej, uzasadnionej stanem zdrowia podopiecznego.

Ochrona skóry u osób obłożnie chorych i z problemem nietrzymania moczu.

Nietrzymanie moczu prowadzi do stałego zawilgocenia i maceracji skóry, co sprzyja zapaleniom skóry, jej uszkodzeniu i ułatwia rozwój odleżyn.

Główne cele pielęgnacyjne przy nietrzymaniu moczu

 Cele te można osiągnąć stosując jednorazowe materiały chłonne, specjalistyczne środki higieniczne oraz kosmetyczne preparaty ochronne i pielęgnacyjne.

Przygotowanie warunków do wykonania toalety w łóżku

W pobliżu łóżka gromadzimy potrzebne środki, materiały, przybory oraz sprzęt i układamy to wszystko w logicznym porządku ułatwiającym wykonanie zadania, i tak: krzesło z oparciem przy łóżku, ręczniki oraz myjki na oparciu krzesła, miska do mycia na siedzisku krzesła, taca z przyborami na szafce przyłóżkowej, zwracamy także uwagę czy temperatura w otoczeniu nie jest niższa niż 22 st.C i w razie potrzeby zamykamy okno (jeżeli jest otwarte).
Ostatnią czynnością przygotowawczą jest sprawdzenie czy mamy przygotowane wszystko co będzie potrzebne, w tym czysta piżama i pościel jeżeli jest konieczna jej zmiana. Odejście od łóżka, w trakcie wykonywania czynności, po to żeby przynieść to o czym się zapomniało dezorganizuje pracę i niepokoi osobę chorą. Odchodząc od łóżka musimy poinformować dlaczego to robimy i jak długo potrwa nasza nieobecność. W trakcie mycia, staramy się by od łóżka pacjenta odchodzić tylko po to by zmienić wodę w misce. jeżeli osoba pozostawiona w łóżku wymaga zabezpieczenia barierkami, to odchodząc od łóżka nawet na krótko zaciągamy barierki aby zabezpieczyć chorego przed wypadnięciem. 
Przygotowując pacjenta do wykonania toalety, pytamy go jak się czuje i przy każdej kolejnej czynności informujemy jaką czynność mamy zamiar wykonać – w myśl zasady wiedza zmniejsza stres. Nie można pacjenta zaskakiwać niespodziewanym dotykiem czy czynnością. 
Następnie nalewamy wodę do miski i sprawdzamy temperaturę wody (powinna wynosić 37 – 40 st. C, u pacjentów po urazie rdzenia kręgowego około 30 st.C). Można tu skorzystać z termometru do mierzenia temperatury ciała.
Regulujemy odpowiednio wysokość łóżka, tak aby nie narażać naszego kręgosłupa na przeciążenia. Odpowiednio do potrzeb układamy wierzchnie przykrycie, pamiętając o tym by bez potrzeby pacjenta nie nadmiernie nie obnażać, gdyż jest to dla niego bardzo przykre.

Kolejność czynności podczas codziennej toalety

Toaletę rozpoczynamy od mycia twarzy szyi i uszu, następnie ramion i torsu. Plecy, pacjenta leżącego w łóżku, myjemy odwracając go na bok. Myjąc i wycierając nogi oraz stopy zwracamy uwagę na przestrzenie między palcami.

Mycie zębów

Podnosimy zagłówek łóżka do pozycji półleżącej. Podkładamy ręcznik przeznaczony do mycia twarzy i miskę nerkowatą pod brodę chorego. Nakładamy na szczoteczkę niewielką ilość pasty do zębów. Oczyszczamy dziąsła i zęby w kierunku od tyłu do przodu jamy ustnej, przesuwając włosie szczoteczki delikatnie w górę i w dół ruchem: z zębów na miejsca połączenia zębów z dziąsłami dalej w dół dziąseł i z powrotem w górę do koron zęby. Zalecane jest kilkakrotne wykonanie ruchów do przodu i tyłu na przestrzeni trzech zębów. Podobnie oczyszczamy wewnętrzną powierzchnię zębów a po niej oczyszczamy powierzchnię gryzącą. Tak samo czyścimy szczękę dolną i górną. Następnie kilkoma ruchami oczyszczamy śluzówkę znajdującą się pomiędzy wewnętrzną powierzchnią policzka a zębami, po obu stronach jamy ustnej. Podniebienie twarde czyścimy za pomocą sześciu delikatnych ruchów, dwóch po środku i po dwa po obu bokach. Podobnie sześcioma ruchami oczyszczamy grzbiet języka. Unikamy zbyt mocnego ucisku gdyż może on wywołać odruch wymiotny. Usuwamy szczoteczką nadmiar pasty i wydzieliny i podajemy pacjentowi (jeżeli ma zachowany odruch połykania) do ust kubek z wodą (lub specjalnym roztworem) do płukania. 
Jeżeli pacjent ma protezę zębową to ją wyjmujemy, oczyszczamy i zanurzamy w przygotowanym pojemniku zawierającym środek czyszczący, a toaletę jamy ustnej wykonujemy tak samo, jak wyżej za wyjątkiem czynności mycia zębów. W tym przypadku delikatnie oczyszczamy i masujemy dziąsła, podajemy płyn do płukania jamy ustnej, następnie wyjmujemy protezę z pojemnika ze środkiem czyszczącym, spłukujemy czystą wodą (z dzbanka) i zakładamy pacjentowi. 
Osuszamy ręcznikiem twarz i usta. Smarujemy usta wazeliną lub innym kremem pielęgnacyjnym. Usuwamy ręcznik i odwieszamy ręcznik na ramę łóżka, poprawiamy wierzchnie okrycie i układamy pacjenta w wygodnej i bezpiecznej pozycji. 
Jeżeli wykonujemy toaletę u mężczyzny to przed myciem twarzy wykonujemy golenie w celu usunięcia zarostu. Częstotliwość golenia zależy od nawyków higienicznych pacjenta oraz gęstości i szybkości rośnięcia włosów. Przed przystąpieniem do golenia unosimy podgłówek łóżka do pozycji półleżącej, osłaniamy tors ręcznikiem, rozprowadzamy po zaroście piankę do golenia by zmiękczyć włosy (ewentualnie wodę z mydłem) i golimy maszynką, przesuwając ostrzem pod kątem 45 st. w kierunku układania się włosów i napinając palcami drugiej ręki skórę twarzy. Golenie wykonuje się golarką, która należy do pacjenta. Jeżeli jest to golarka elektryczna to golenie wykonuje się na sucho.

Mycie twarzy, oczu, uszu i szyi

Zdejmujemy choremu koszulę (lub bluzę od piżamy) i przewieszamy ją na poręczy łóżka jeżeli jest czysta w przeciwnym razie wrzucamy ją do kosza na brudną bieliznę. Okrywamy pacjenta wierzchnim przykryciem, lekko unosimy jego głowę (lub prosimy by sam uniósł głowę jeżeli jest w stanie) i układamy pod nią ręcznik. Sięgamy po myjkę przeznaczoną do mycia twarzy i moczymy ją w czystej wodzie, wyciskamy nadmiar wody i przecieramy oczy pacjenta zaczynając od zewnętrznego kącika do wewnętrznego. Twarz myjemy wykonując okrężno-posuwiste ruchy dłoni w kolejności: czoło, policzki, nos, broda, szyja a następnie przecieramy uszy. Na końcu osuszamy brzegiem ręcznika. Lekko unosimy głowę pacjenta (lub prosimy by sam uniósł głowę jeżeli jest w stanie) i wysuwamy ręcznik spod głowy pacjenta.

Mycie kończyn górnych

Odsłaniamy kończynę górną, podkładamy pod nią ręcznik, który układamy wzdłuż tułowia tak by osłonić bieliznę pościelową. Stawiamy miskę z wodą na ręczniku i jeśli to możliwe zanurzamy dłoń pacjenta w wodzie. Namydloną myjką myjemy kolejno: pachę, ramię, przedramię, dłoń, zmywamy czystą wodą oraz czyścimy szczoteczką paznokcie, zsuwamy miskę w dół łóżka, rękę układamy na ręczniku i odstawiamy miskę z wodą na krzesło, rękę osuszamy ręcznikiem, a następnie przykrywamy wierzchnim przykryciem. W taki sam sposób myjemy drugą rękę.

Mycie klatki piersiowej i brzucha

Jeżeli osoba, której mamy umyć klatkę piersiową nie chce się na to zgodzić to należy sprawdzić czy odmowa nie wynika ze wstydu przed obnażaniem się. Możemy w takiej sytuacji okryć klatkę piersiową i brzuch ręcznikiem i unosząc górny brzeg ręcznika umyć klatkę piersiową i brzuch myjką, pod ręcznikiem. Szczególnie dokładnie należy myć u kobiet pod biustem, a potem spłukać myjkę i zmyć mydło czystą wodą. Skórę osuszamy dokładnie ręcznikiem, którym okryliśmy chorego i oceniamy stan skóry pod biustem, podnosząc kolejno piersi (chwytamy przez ręcznik).

Mycie pleców, pośladków, nóg

Zdejmujemy pacjentowi spodnie, odkładamy część wierzchniego przykrycia i odwracamy pacjenta na bok. Bierzemy ręcznik przeznaczony do wycierania dolnej części ciała i układamy wzdłuż pleców i pośladków chorego. Moczymy, wyciskamy i namydlamy myjkę, a następnie okrężnymi ruchami myjemy plecy i pośladki.
Szparę pośladkową myjemy jednorazową myjką (dodatkową), jednorazową nawilżaną chusteczką lub wielorazową myjką ale przeznaczoną tylko do tego celu, ruchem od dołu do góry, aby nie rozprowadzać bakterii kałowych. Zmywamy plecy i pośladki czystą wodą. Następnie dokładnie suszymy i oceniamy stan skóry, także w szparze pośladkowej. Nacieramy skórę pleców oliwką lub kremem pielęgnacyjnym i lekko oklepujemy (około 3 minut). Szczególną uwagę zwracamy na miejsca narażone na ucisk. Dodatkowo nacieramy pośladki kremem ochronnym. Przed odwróceniem pacjenta na plecy wkładamy rękaw piżamy i okrywamy nią plecy, czynność ubierania kończymy po ułożeniu pacjenta na plecach. Nastepnie przystępujemy do mycia nóg. Odsłaniamy nogę odsuwając lekko wierzchnie przykrycie, i wzdłuż niej układamy ręcznik. Na ręczniku stawiamy miskę z wodą. Namydlamy myjkę, wyciskamy i przewieszamy na brzegu miski.
Unosimy i zginamy kończynę w stawie kolanowym w stopniu umożliwiającym mycie. Stopę pacjenta wkładamy do miski, ale tylko w sytuacji gdy jest to możliwe z uwagi na stan pacjenta (brak przykurczów, niedowładów, zniekształceń kostnych, ran itp.).
Bierzemy do ręki myjkę i myjemy przednią i tylną część nóg w kolejności: stopa, podudzie, udo, pachwina. Spłukujemy myjkę, wyciskamy lekko i zmywamy mydło. Przesuwamy miskę z wodą prawą ręką w dół łóżka, a lewą ręką układamy nogę pacjenta na ręczniku. 
Odstawiamy miskę na krzesło i osuszamy umytą nogę zwracając szczególną uwagę na osuszenie przestrzeni między palcami. Podobnie myjemy i w tej samej kolejności drugą.

Mycie krocza (podmywanie)

Zabezpieczamy łóżko dodatkowym podkładem foliowym. Nalewamy do miski i do dzbanka ciepłą wodę, sprawdzamy temperaturę wody (powinna wynosić ok 40 st. C). Pomagamy chorej zgiąć nogi w kolanach i ustawiamy je w odwiedzeniu. 
Jeżeli sprawność pacjentki jest wystarczająca by sama się podmyła to jej w tym pomagamy – zakładamy na rękę pacjentki namydloną myjkę, w trakcie podmywania polewamy krocze pacjentki wodą z dzbanka. Zdejmujemy myjkę z ręki pacjentki i podajemy jej ręcznik by się wytarła. Wyjmujemy spod pacjentki wanienkę i odstawiamy ją na taboret oraz usuwamy foliowy podkład ochronny. Zakładamy spodnie piżamy i okrywamy wierzchnim okryciem. 
Jeżeli chora nie może się podmyć, to mycie krocza wykonujemy w kolejności: pachwinę dalszą i bliższą, spojenie łonowe, następnie myjemy jednym ruchem zewnętrzne narządy płciowe w kierunku od spojenia łonowego do odbytu.
Spłukujemy krocze i zewnętrzne narządy płciowe pacjentki wodą z dzbanka i w trakcie osuszania sprawdzamy czy nie ma stanu zapalnego (zaczerwienie, obrzęk) na błonach śluzowych i skórze.

Mycie krocza u mężczyzn

Jeżeli pacjent nie może podmyć się samodzielnie to podkładamy mu ręcznik pod pośladki, pomagamy zgiąć nogi i ustawić w odwiedzeniu, odciągamy napletek i delikatnie zmywamy żołądź gazikiem zwilżonym wodą po umyciu naciągamy napletek tak aby pokrywał on żołądź. Następnie moczymy i namydlamy myjkę i myjemy kolejno pachwiny, worek mosznowy i okolice krocza. Zmywamy mydło czystą wodą i osuszamy ręcznikiem. Oceniamy stan skóry czy nie ma na niej stanów zapalnych (obrzęk, zaczerwienienie) i odparzeń.
Jeżeli pacjent jest przytomny i ma sprawne ręce to może podmyć się sam, a my pomagamy mu, podobnie jak u kobiet. Zabezpieczamy łóżko podkładem z folii, pacjentowi podkładamy wanienkę. Zakładamy na rękę pacjenta namydloną myjkę, w trakcie podmywania polewamy mu krocze wodą z dzbanka. Podajemy pacjentowi ręcznik by się wytarł. Wyjmujemy spod pacjenta wanienkę i odstawiamy ją na taboret oraz usuwamy foliowy podkład ochronny. Nakładamy spodnie od piżamy, okrywamy wierzchnim okryciem i regulujemy wysokość łóżka odpowiednio do potrzeb pacjenta.
Układanie pacjenta na wanience pneumatycznej
Jeżeli chcemy dokładanie umyć i spłukać krocze, to pacjenta układamy na pneumatycznej wanience, takiej samej jak do mycia głowy:
Chorego unosimy do pozycji siedzącej i w okolicy pasa podkładamy mu dodatkową poduszkę, układamy go na plecach, odchylamy wierzchnie przykrycie i wzdłuż pośladków ustawiamy wanienkę, tak aby po odwróceniu pacjenta na plecy pośladki znalazły się w środkowej części wanienki. Pomagamy pacjentowi zgiąć nogi w kolanach i podmywamy. Jeżeli pacjent jest w stanie podmyć się sam to podajemy mu namydloną myję i wodą z dzbanka polewamy jego krocze. Przed polewaniem wodą sprawdzamy czy wąż odprowadzający wodę z wanienki jest włożony do wiadra na brudną wodę.

Mycie włosów

Poduszkę spod głowy przesuwamy pod plecy, a pod głową ustawiamy wanienkę pneumatyczną. Wąż spustowy wanienki umieszczamy w ustawionym przy łóżku wiadrze. Osłaniamy ręcznikiem szyję oraz ramiona chorej, a pościel i ubranie możemy dodatkowo zabezpieczyć folią.
Rozczesujemy włosy. Termometrem sprawdzamy temperaturę wody, powinna mieć ok. 38 st.C. Mycie włosów zaczynamy od polania ich wodą z dzbanka, który trzymamy za głową pacjentki. Nakładamy szampon na włosy i myjemy je masując skórę głowy opuszkami palców. Następnie spłukujemy starannie szampon. Czynność tę powtarzamy dwa razy. Po drugim myciu nakładamy odżywkę lub balsam. Jeżeli wymaga spłukania to wykonujemy końcowe płukanie, które powinno usunąć resztki środków pielęgnujących z włosów. Owijamy głowę pacjentki ręcznikiem i pomagamy jej usiąść, chwytając za bark. Odkładamy wanienkę na szafkę.Małym ręcznikiem, którym owinęliśmy głowę pacjenta, wycieramy włosy. Układamy pacjenta wygodnie na poduszkach, podnosimy zagłówek na odpowiednią wysokość i przystępujemy do rozczesywania i suszenia włosów.

 

 


Wszystkie treści, zdjęcia oraz grafiki zamieszczone na stronie Polskiej Szkoły Opiekunów Medycznych, chronione są prawem autorskim. Kopiowanie, powielanie, przetwarzanie oraz jakiekolwiek wykorzystanie, jest zabronione bez zgody administratora serwisu.